Je ziet ze overal opduiken: vier letters die samen iemands persoonlijkheid lijken te vormen. INFJ, ENTP, ISTP, noem maar op. Meestal hebben we het dan over MBTI: de Myers-Briggs Type Indicator; een persoonlijkheidstype gebasseerd op psychologische archetypes van Carl Jung.
Sommigen noemen het onzin, of astrologie voor nerds. Voor anderen is het bijna een identiteit. En eerlijk gezegd snap ik beide kanten.
Myers–Briggs Type Indicator
De standaardtests die online rondgaan, zoals de bekende 16Personalities-test (die overigens best leuk is om een keer te maken!) voelen vaak meer als een spiegel van hoe je jezelf ziet, dan als een objectieve meting van wie je bent. Je vult vragen in op basis van je zelfbeeld of hoe je graag zou willen zijn, je stemming van dat moment kan daarom best invloedrijk zijn. Niet gek dus dat mensen bij meerdere pogingen soms andere uitslagen krijgen.
Daarnaast werken dit soort tests met vrij zwart-witte tegenstellingen, terwijl mensen in werkelijkheid meestal ergens op een spectrum bewegen.
- Eerste letter: I / E — Introvert / Extravert
- Waar haal je vooral energie vandaan? Meer uit je binnenwereld(I) of uit interactie met de buitenwereld(E)?
- Tweede letter: S / N — Sensing / Intuition
- Richt je je vaker op concrete feiten en details(S), of meer op patronen, mogelijkheden en verbanden(I)?
- Derde letter: T / F — Thinking / Feeling
- Maak je keuzes eerder via logica en analyse(T), of via waarden, harmonie en menselijk effect(F)?
- Vierde letter: J / P — Judging / Perceiving
- Ga je liever om met structuur, planning en duidelijkheid(J), of houd je meer ruimte voor spontaniteit, open opties en meebewegen met wat zich aandient(P)?
Dat klinkt helder, maar mensen zijn zelden zo simpel in hokjes te vangen. Iemand kan sociaal én introvert zijn. Gestructureerd op werk, chaotisch thuis. Logisch nadenken én sterk op gevoel varen.
Toch vind ik het te makkelijk om MBTI daarmee volledig af te schrijven.
Cognitieve functies
Onder die populaire vier letters zit een laag die veel interessanter is: cognitieve functies. Ideeën over hoe mensen informatie verwerken, keuzes maken, structuur aanbrengen en reageren op de wereld om hen heen.
En juist dáár begint het voor mij waardevol te worden.
Volgens deze benadering wordt je type niet simpelweg bepaald door vier losse letters, maar door welke mentale processen je van nature het meest gebruikt. Elke lettercombinatie staat voor een andere volgorde van cognitieve functies.
Er zijn in totaal acht functies. Elk type gebruikt ze allemaal in meer of mindere mate, maar heeft een eigen voorkeursvolgorde. Daar zit best een systeem achter, afhankelijk van de letters, al ga ik daar nu niet te diep op in.
De acht cognitieve functies
- Ne — Extraverted Intuition
Denken in ideeën, mogelijkheden, verbanden en wat er allemaal zou kunnen zijn. - Ni — Introverted Intuition
Zoeken naar onderliggende patronen, betekenissen en innerlijke inzichten. - Se — Extraverted Sensing
Leven in het moment, direct waarnemen, reageren op wat er nú gebeurt. - Si — Introverted Sensing
Vergelijken met eerdere ervaringen, herinneringen en vertrouwde referentiepunten. - Te — Extraverted Thinking
Structuur aanbrengen, organiseren, efficiëntie en resultaatgericht handelen. - Ti — Introverted Thinking
Interne logica aanscherpen, analyseren en begrijpen hoe iets écht werkt. - Fe — Extraverted Feeling
Afstemmen op anderen, harmonie bewaken en sociale dynamiek lezen. - Fi — Introverted Feeling
Handelen vanuit persoonlijke waarden, authenticiteit en innerlijk gevoel.
Minder zwart-wit dan het lijkt
Wat ik in het vorige kopje schreef over de zwart-witte manier van indelen, lijkt bij cognitieve functies bijna volledig weg te vallen.
Die eerste letter (I of E) lijkt bijvoorbeeld niet meer simpelweg te betekenen hoe sociaal of teruggetrokken je bent. Binnen dit model zegt het eerder iets over of je dominante functie naar binnen of naar buiten gericht is. Zo werkt het ook voor de andere letters. Elke letter krijgt valt binnen een patroon en krijgt ineens een andere, diepere betekenis binnen het geheel.
De volgorde maakt uit
Het idee is dat de eerste functie je sterkste en meest natuurlijke manier van functioneren is. De tweede ondersteunt die functie en helpt voor balans. De derde doet mee, maar is vaak wat minder ontwikkeld. De vierde functie blijft meestal achter en kan een gevoelig punt zijn. Hierin lopen veel mensen vast of ligt nog groeipotentieel.
Dit is dus ook wat ik er zo interessant aan vind. Het geeft een bruikbare taal voor innerlijke verschillen tussen mensen.
Voorbeeld
Zelf ben ik een INFJ, dus dat type neem ik graag als voorbeeld. Binnen het model van cognitieve functies maakt een INFJ gebruik van deze volgorde:
- Introverted Intuition (Ni)
- Extraverted Feeling (Fe)
- Introverted thinking (Ti)
- Extraverted sensing (Se)
Dominant: Ni
Ik navigeer door de wereld met Ni als dominante functie. Voor mij uit zich dat in het snel herkennen van patronen, verbanden en onderliggende lagen. Ik zie vaak niet alleen wat iets ís, maar ook wat het zou kunnen betekenen. Soms voelt het alsof mijn hoofd constant bezig is puzzelstukjes aan elkaar te leggen.
Ondersteunend: Fe
Mijn Fe ondersteunt dat proces. Harmonie vind ik belangrijk, soms té belangrijk. De sfeer in een ruimte voel ik snel aan en gevoelens van anderen kunnen veel invloed hebben op mijn keuzes. Dat is waardevol, maar kan ook betekenen dat ik mezelf soms vergeet.
Derde functie: Ti
Daarna komt Ti. Die gebruik ik om dingen logisch te ordenen. Ik analyseer veel, rationaliseer situaties in mijn hoofd en wil begrijpen hoe iets precies werkt. Toch is dit meestal niet de motor van mijn leven, eerder een intern gereedschap.
Inferieur: Se
Het ondergeschoven kindje is Se, wat ik zelf het liefst vertaal als: aanwezig zijn in het moment.
En ja… dat herken ik pijnlijk goed.
Ik ben me soms opvallend slecht bewust van mijn directe omgeving. Als mijn partner iets in huis verplaatst, kan ik het niet vinden terwijl het letterlijk voor mijn neus staat. Ik loop dagdromend ergens tegenaan, mis details die anderen direct zien, of ben zo in gedachten verzonken dat de buitenwereld even vervaagt.
Conclusie
Je kan niet de hele wereld indelen in 16 hokjes, maar MBTI geeft een mooie kijk op hoe mensen informatie verwerken. Ben je benieuwd naar jouw type? Doe een MBTI-, of cognitieve functies-test. Je type laten weten via de comments mag altijd <3
